สำนักข่าวไทย 16 ส.ค.-สธ.-อภ.-สปสช. ยันชุดตรวจ ATK โปร่งใสตามขั้นตอนประมูล ขณะ รพ.รามา ยันการตรวจทดสอบ ATK ทุกยี่ห้อที่ขึ้นทะเบียน เป็นไปตามมาตรฐาน ไม่มียี่ห้อเทพไปกว่ากัน และความแม่นยำน้อย กว่า RT-PCR ชี้ต่างประเทศ ATK มีราคาถูก เพราะเอื้อประโยชน์ประชาชนได้ตรวจเองหลายครั้ง
นพ.ธงชัย กีรติหัตถยากร รองปลัดกระทรวงสาธารณสุข กล่าวว่า สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข มิได้เข้าไปเกี่ยวข้องกับการจัดซื้อจัดหา ชุดตรวจ ATK 8.5 ล้านชุด ในโครงการของ สปสช. เพียงแต่ว่าทางสำนักงานฯ ได้รับการประสานร้องขอให้ช่วยกระจายชุดตรวจไปสู่ประชาชนกลุ่มเป้าหมาย โดยเฉพาะส่วนภูมิภาคที่เรามีหน่วยงานมากกว่าหมื่นแห่ง ตั้งแต่ รพ.จังหวัด รพ.อำเภอ และโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) ทั้งระดับตำบลและหมู่บ้าน ให้ประชาชนตรวจหาเชื้อเองได้ เพื่อการควบคุมป้องกันโรค และเป็นการใช้งบประมาณให้มีประสิทธิภาพสูงสุด นอกจากนี้ เพื่อวางแผนดูแลผู้ที่มีผลตรวจ ATK เป็นบวกให้เข้าสู่การรักษา พร้อมความร่วมมือกับ สปสช. วางแผนการประเมินชุดตรวจในระยะต่อไป
นพ.จเด็จ ธรรมธัชอารี เลขาธิการสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) กล่าวว่า หลังจากคณะกรรมการหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ มีมติให้ สปสช.จัดหาชุดตรวจ Antigen Test Kit หรือ ATK 8.5 ล้านชุด ให้ประชาชนใช้ตรวจเชื้อด้วยตนเอง จึงมีนโยบายแจกชุดตรวจเร็วให้กลุ่มเสี่ยง ลดอุปสรรคในการตรวจเชื้อ เพื่อเข้าสู่การรักษาอย่างรวดเร็ว สปสช.ยืนยันว่าอยากให้ประชาชนได้รับบริการตรงนี้ ซึ่งยอมรับว่า สปสช.ไม่มีอำนาจจัดหาชุดตรวจ ATK เนื่องจากคำสั่ง คสช. ปี2560 กำหนดว่า สปสช.ไม่มีอำนาจจัดหา ดังนั้นโรงพยาบาลราชวิถี และองค์การเภสัชกรรม (อภ.) จึงเป็นหน่วยงานจัดหายาและเวชภัณฑ์ให้ อย่างไรก็ตามที่ผ่านมาแม้จะมีข่าวในการถกเถียงเรื่องคุณภาพ ทาง รพ.ราชวิถี และ อภ. ได้ถามมาที่ สปสช. ถึงคุณสมบัติและคุณภาพ ซึ่งในท้ายที่สุด ทาง สปสช. ได้มีหนังสือแจ้งกลับไปว่า เนื่องจาก สปสช.ไม่มีอำนาจในการจัดซื้อ จึงขอให้ทาง รพ.ราชวิถี และอภ. พิจารณาตามบทบาทหน้าที่ของท่าน ทั้งการกำหนดคุณสมบัติ วิธีการจัดซื้อจัดจ้าง เพื่อให้ได้ของมาเพื่อใช้กับประชาชน ส่วนกรณีปลัดกระทรวงสาธารณสุข ในฐานะประธาน อภ. ให้ตรวจสอบในข้อสงสัยเรื่องคุณภาพผลิตภัณฑ์ ซึ่ง สปสช.มีความยินดีใช้ผลิตภัณฑ์ดังกล่าวเพื่อแจกจ่ายให้ประชาชนอย่างรวดเร็ว นอกจากนี้ ยังมี คณะอนุกรรมการจัดซื้อยาและเวชภัณฑ์ ก็มีนโยบายให้ สปสช.ร่วมกับหน่วยงานต่างๆ ติดตามผลการใช้ว่ามีคุณภาพอย่างไร เพื่อสร้างความมั่นใจว่าประชาชนได้รับผลิตภัณฑ์ตรวจคัดกรองโควิดที่มีคุณภาพ
นางศิรินุช ชีวันพิศาลนุกูล รองผู้อำนวยการองค์การเภสัชกรรม (อภ.) กล่าวว่า กระบวนการจัดหาชุดตรวจ ATK มี 3 กระบวนการ คือ 1.ก่อนจัดซื้อ 2.จัดซื้อ และ 3.ตรวจรับและส่งมอบ ทั้งนี้ในขั้นตอนก่อนการจัดซื้อจะต้องมีข้อกำหนด และแผนความต้องการจาก สปสช. โดยเสนอผ่าน รพ.ราชวิถี แล้วส่งต่อมาที่ อภ. อีกครั้งหนึ่ง โดยแนบ TOR จาก สปสช. หรือข้อกำหนดที่ดำเนินการร่วมกัน โดย TOR ที่รับเบื้องต้นจากผู้ใช้งานมานั้น อภ.จะนำมาปรับเป็นข้อกำหนดในการสั่งซื้อตามมาตรฐานของ อภ.อีกครั้ง ส่วนขั้นตอนจัดซื้อจะต้องอนุมัติดำเนินการตามข้อกำหนดที่ได้รับแจ้งมา เมื่อได้รับอนุมัติแล้วจะเข้าสู่ขั้นตอนการจัดซื้อ ซึ่ง อภ.จะมีระเบียบข้อบังคับของ อภ.ว่าด้วยการพัสดุเพื่อการผลิตและจำหน่าย พ.ศ.2561 ซึ่งเป็นหลักเกณฑ์ของรัฐวิสาหกิจ ที่กรมบัญชีกลางให้รัฐวิสาหกิจดำเนินการ โดยมีการเปิดกว้างว่าหากมีผู้ขายมากกว่า 2 ราย จะดำเนินการคัดเลือก แต่หากเป็นเรื่องเร่งด่วน จะดำเนินการได้ตามข้อบังคับที่ 11 (2) หากมีผู้ขายรายเดียวสามารถดำเนินการเฉพาะเจาะจงได้
นางศิรินุช กล่าวว่า เมื่อได้รับอนุมัติให้ดำเนินการจัดซื้อจัดจ้างตามข้อกำหนด ก็จะเชิญบริษัทที่มีคุณสมบัติเข้ามายื่นเอกสาร เปิดซองราคาประมูล เมื่อได้ผู้ชนะก็จะขออนุมัติในการสั่งซื้อต่อไป ซึ่งอำนาจจะเป็นไปตามวงเงิน โดยหากกรอบวงเงินเกิน 200 ล้านบาท เป็นอำนาจของคณะกรรมการ อภ. (บอร์ด อภ.) เป็นผู้อนุมัติซื้อ เมื่ออนุมัติแล้วก็จะลงนามทำสัญญา และดำเนินการส่งมอบต่อไป เข้าสู่ขั้นตอนที่ 3 เมื่อส่งมอบตามกำหนด ทางอภ.จะตรวจรับและกระจายไปยังหน่วยงานปลายทางตามแผนของสปสช.ต่อไป
รศ.นพ.มงคล คุณากร หัวหน้าภาควิชาพยาธิวิทยา คณะแพทยศาสตร์รามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล กล่าวว่า ห้องปฏิบัติการไวรัสวิทยา คณะแพทยศาสตร์ รามาฯ เป็น 1 ใน 3 ห้องแล็บที่ทำการตรวจประเมินคุณภาพชุดตรวจ ATK ที่ขึ้นทะเบียนในไทย การตรวจ ATK จะเป็นการตรวจโปรตีนของไวรัสที่อยู่ในโพรงจมูก หรือลำคอผู้ป่วยทั้งนี้ ก็ขึ้นกับว่าในโพรงจมูกผู้ป่วยมีปริมาณเชื้อมากน้อยแค่ไหน หากมีปริมาณมากก็สามารถตรวจเจอได้ทันที เทียบกับการตรวจ PCR ที่ใช้ตรวจสารพันธุกรรม แม้เชื้อไวรัสปริมาณน้อยก็ตรวจเจอ แต่พอเป็น ATK จึงต้องมีไวรัสปริมาณมากๆ ถึงจะตรวจเจอ ส่วนใหญ่คุณภาพของ ATK คล้ายกัน เมื่อผ่านเกณฑ์อย. เอามาตรวจกับตัวอย่างผู้ป่วยเดียวกันก็ได้ผลไล่เลี่ยกัน ไม่มีตัวไหนเทพกว่ากัน พร้อมย้ำ ว่า อย. เข้มข้นมาก คือเกณฑ์ความจำเพาะหรือผลบวกเทียม เนื่องจากไม่อยากให้มีผลบวกเทียมเลย เพียงแต่ตามข้อจำกัดของ เทคโนโลยีที่ความแม่นยำ ไวน้อยกว่า RT- PCR ดังนั้น ATK จึงควรใช้ในคนมีอาการสงสัยว่าจะติดโควิด
รศ.นพ.มงคล กล่าวว่า ในการตรวจด้วย ATK หากตรวจออกมาเป็นลบก็ไม่ต้องแปลกใจ เพราะอาจจะเป็นข้อจำกัดของเทคโนโลยี หรือการสุ่มตัวอย่าง หรือการแยงจมูกแล้วไม่เจอเชื้อก็เป็นไปได้ จึงต้องตรวจซ้ำ ดังนั้นจึงเป็นเหตุให้ต้องมีการซื้อชุดตรวจจำนวนมากให้มีราคาถูกลง เพื่อประชาชนเมื่อตรวจแล้วได้ผลเป็นลบ แต่ยังเป็นผู้เข้าข่ายสงสัยติดเชื้อ ยังสามารถตรวจซ้ำได้ในครั้งถัดไป โดยมีรายงานข่าวในต่างประเทศ เช่น ยุโรปนั้น ATK ราคาถูกมาก ประชาชนซื้อหลายอัน บางประเทศแจกประชาชนหลายชิ้นต่อ 1 คน เพื่อที่เวลาผลตรวจเป็นลบจะได้ตรวจซ้ำได้ ดังนั้นขอให้ประชาชนมั่นใจในคุณภาพชุดตรวจที่ผ่านการประเมินการขึ้นทะเบียนของ อย. ซึ่งสามารถตรวจสอบได้ที่เว็บไซต์ของ อย. ว่ามียี่ห้อใดที่ขึ้นทะเบียนแล้วบ้าง.-สำนักข่าวไทย
